Kościół św. Krzyża w Rzeszowie

Kościół św. Krzyża wraz z konwentem popijarskim to zespół budynków zlokalizowanych przy ul. 3 Maja w Rzeszowie. Przez wiele wieków swojego istnienia pełnił liczne funkcje: od sakralnych, aż po edukacyjne i urzędowe.

Historia

Kościół budowano w latach 1644-1649. Jego pierwszą fundatorką była Prudencja Zofia Ostrogska-Zasławska (z domu Ligęza). Styl świątyni to wczesny renesans z nawiązaniem do renesansu lubelskiego. Fundatorka nowo powstały budynek oddała w opiekę franciszkanów. Ostatecznie głównym sponsorem okazał się szwagier Prudencji — Jerzy Sebastian Lubomirski i to on objął w posiadanie rzeszowski kościół. W roku 1668 świątynię wraz z kolegium została erygowana przez papieża Klemensa IX. W latach 1705-1707 na budynku wykonano późnobarokową fasadę. Klasztor przeznaczono dla pijarów. Od roku 1658 działo tu Collegium Ressoviense.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości odrestaurowano fasadę kościoła, jego wnętrze oraz zakupiono nowe organy. Przy kościele św. Krzyża w tamtych czasach działało gimnazjum i liceum. W czasie II wojny światowej budynek stał się siedzibą okupantów. Pełnił również funkcję kościoła wojskowego. Zniszczenia wojenne objęły dach i wieżę kościoła. Jego odbudowa zakończona została w latach 50-tych, a gruntowny remont kościoła zakończono w 1970 r.

Arcydzieło architektury sakralnej

Aktualnie budynek dawnego kościoła i zakonu podzielono na trzy części. W części północnej znajduje się liceum ogólnokształcące. Po licznych przebudowach wciąż pozostawiono pierwotne sklepienia kolebkowe budynku oraz trójbiegową klatkę schodową z 1872 r. Rzeźby, którymi udekorowano wnętrza, stanowią repliki posągów zniszczonych w czasie wojny. W niektórych salach znajdują się repliki wiedeńskich lamp z XIX w. Część południową przeznaczono na Muzeum Okręgowe w Rzeszowie. Dawne cale klasztorne zaadaptowano na cele wystawiennicze. W budynku mieści się także antykwariat i biblioteka.

W centralnej części budynku znajduje się kościół św. Krzyża. Odtworzenie pierwotnego wyglądu kościoła było trudnym zadaniem. Na planie prostokąta powstał jednonawowy budynek, z częścią nawową podzieloną na trzy równe przęsła. Największe zmiany podczas przebudowy, poczyniono przy wystroju wnętrza oraz dekoracji fasad — w stylu barokowym, z zachowaniem prostoty. Dekoracje w środku kościoła są bardzo bogate i przykuwają uwagę. Warto zwrócić uwagę na bogate belkowanie, zakończenie filarów w porządku jońskim oraz kolebkowe sklepienia, które nawiązują do renesansowej sztuki. Główną fasadę kościoła zdobią rzeźby. Więcej szczegółowych informacji dostępnych jest na stronie: http://swietykrzyz.parafia.info.pl/index.php

Mapa