Bazylika prymasowska Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie

Bazylika prymasowska Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie

Katedra gnieźnieńska to bazylika prymasowska Wniebowzięcia Najświętszej Mary Panny i sanktuarium św. Wojciecha. To gotycka świątynia, którą wybudowano na Wzgórzu Lecha w Gnieźnie. Warto wiedzieć, że już w 1000 roku została siedzibą metropolii gnieźnieńskiej. To właśnie tu pochowano patrona Polski – świętego Wojciecha oraz koronowano pięciu władców. W 1931 roku zyskała status bazyliki mniejszej, a w 1994 roku wpisano ją na listę pomników historii.

Historia

Prawdopodobnie już pod koniec IX wieku wybudowano tu kościół. Obecnie w podziemiach katedry znajduje się sporo reliktów po świątyniach przedromańskich z X oraz XI wieku. Pewne jest to, że w 997 roku pochowano tu Dobrawę, a potem św. Wojciecha. Na początku XI wieku wybudowano trójnawową bazylikę, ale już w 1038 roku została ona zniszczona. Wkrótce odbudowano ją, ale w drugiej połowie XIV wieku arcybiskup Skotnicki nakazał wznieść nową świątynię w stylu gotyckim. Budowa trwała długo i zakończyła się dopiero pod koniec XVI wieku.

W 1613 roku wielki pożar zniszczył między innymi dach oraz wieże. W połowie XVII wieku odbudowano te fragmenty, a wnętrza dostosowano do nowego stylu – baroku. W 1945 roku pożar ponownie zniszczył część świątyni. W 1945-1961 odbudowywano kościół oraz poddano go regotyzacji. Prowadzono tam również badania archeologiczne. Aktualnie jest to trójnawowa gotycka bazylika, którą otaczają kaplice.

Walory zabytkowe

Najsłynniejszym elementem bazyliki są oczywiście Drzwi Gnieźnieńskie, które znajdują się tu już od 1175 roku. Jest to unikalny zabytek sztuki romańskiej, słynny na całym świecie. Drzwi zostały ufundowane przez Mieszka III Starego, ale ich autor nie jest znany. Oprócz tego koniecznie trzeba obejrzeć przynajmniej kilka z tutejszych kaplic, np. kaplicę Potockiego czy kaplicę św. Walentego. Poza tym znajduje się tu sporo nagrobków, płyt, ołtarzy, a wiele z nich wykonali gdańscy artyści. Imponująco prezentuje się również Dzwon Święty Wojciech. Warto także zatrzymać się przed relikwiami św. Wojciecha. Oprócz tego w katedrze nie brakuje zabytkowych rzeźb, znajduje się tu też wspaniała dzwonnica, a tuż obok funkcjonuje interesujące muzeum.

Mapa