Nikiszowiec w Katowicach

Nikiszowiec w Katowicach

Nikiszowiec to osiedle położone we wschodniej części Katowic. Swoją nazwę zawdzięcza szybowi kopalnianemu „Nickischschacht”, który z kolei został tak ochrzczony na cześć barona Nickisch von Rosenegk – członka rady nadzorczej spółki będącej właścicielem tych terenów.

Powstanie osiedla

Nikiszowiec budowano w latach 1908-1919, kiedy zabrakło miejsca w pobliskim osiedlu Giszowiec. Projektanci osiedla Emil i Georg Zillmannowie postanowili zabudować je ceglanymi bolkami o trzech kondygnacjach. Budynki tworzyły czworoboki, które otaczały wewnętrzne dziedzińce, gdzie mieszkańcy mieli komórki, chlewiki i piece do wypieku chleba.

Ostatecznie zbudowano dziewięć bloków połączonych przewiązkami. Wszystkie gmachy ozdobione są ciekawymi detalami architektonicznymi zaprojektowanymi przez Zillmannów. Na osiedlu powstała szkoła, sklepy i pralnia. Najbardziej efektownym budynkiem jest kościół św. Anny, wybudowany w 1927 roku. W centrum osiedla znajduje się rynek, a przy nim między innymi charakterystyczny gmach dawnej gospody z fasadą ozdobioną dekoracyjną mozaiką przedstawiającą róże.

Zabytki

Na listę zabytków wpisany został układ urbanistyczno-przestrzenny osiedla, pochodzący z lat 1908-1918, a także zespół szybu „Pułaski” kopalni Wieczorek. W 2008 roku rozpoczęły się starania, żeby cały Nikiszowiec uznano za pomnik historii, w tym celu sporządzono dokładną dokumentację i zgromadzono opinie konserwatorów zabytków. Starania zakończyły się sukcesem w 2011 roku – na mocy rozporządzenia prezydenta – osiedle zostało uznane pomnikiem historii.

Muzeum i Szlak Techniki

Nikiszowiec jest częścią Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego – trasy turystyki regionalnej obejmującej najciekawsze zabytki górnictwa i przemysłu tego regionu. W zabytkowym budynku przy ulicy Rymarskiej 4 ma swoją siedzibę Dział Etnologii Miasta Muzeum Historii Katowic.

Nikiszowiec w kulturze

Osiedle stało się tłem dla filmów wielu znanych reżyserów, między innymi Kazimierza Kutza, Macieja Pieprzycy i Radosława Piwowarskiego. Nikiszowiec został ukazany również w książce "Czarny ogród", prezentującej losy najbardziej znanych rodzin osiedla.

Mapa