Synagoga Stara w Krakowie

Synagoga Stara w Krakowie

Jedna z najstarszych zachowanych synagog w Polsce oraz bezcenny zabytek żydowskiej architektury sakralnej znajduje się w Krakowie przy ulicy Szerokiej. Synagoga Stara do 1939 roku była głównym ośrodkiem życia religijnego, kulturalnego, socjalnego i organizacyjnego gminy żydowskiej działającej bardzo prężnie w dawnej stolicy Polski.

Historia synagogi

Historia Synagogi Starej w Krakowie sięga drugiej połowy XV wieku, kiedy wybudowali ją Żydzi czescy, przenosząc się do tego miasta po pogromie praskim. Pierwotnie był to budynek utrzymany w typowo gotyckim stylu z okresu średniowiecza – jako ceglano-kamienna wysoka i dwunawowa hala, do której wstęp mieli tylko mężczyźni. W XVI wieku dobudowano kolejne części synagogi, w tym babiniec – miejsce dla kobiet, dom kahalny oraz przedsionek. Pierwsza synagoga został zniszczona w pożarze, który wybuchł w budynku w 1557 roku. Odbudowano ją w renesansowym stylu według projektu florenckiego architekta Mateo Gucciego, który zachował dwunawowy plan budynku z jego krzyżowo-żebrowym sklepieniem.

Synagoga była miejscem ważnych wydarzeń historycznych, m.in. przemówienia Tadeusza Kościuszki, który jako pierwszy wezwał Żydów do walki ramię w ramię z Polakami w obronie wspólnej ojczyzny. Już w XX wieku synagoga została poddana renowacji nawiązującej do jej renesansowego charakteru, a także elementów występujących w zdobieniach Sukiennic czy krużganków wawelskich. Prace prowadzone z przerwami na początku XX wieku znacznie poprawiły stan budynku, odwiedzonego w tym czasie przez prezydenta Ignacego Mościckiego. Synagoga została jednak w tragiczny sposób zdewastowana w okresie II wojny światowej i niemieckiej okupacji, kiedy zrabowano większość dzieł sztuki liturgicznej znajdujących się w jej wnętrzach. Renowacja budynku rozpoczęła się w 1956 roku.

Obecne losy świątyni

Po ukończeniu renowacji Synagogi Starej Krakowska Kongregacja Wyznania mojżeszowego przekazała budynek na cele muzealne. Dzisiaj jest ona oddziałem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa – Muzeum Judaistycznym przypominającym o historii i życiu krakowskich Żydów, a także miejscem koncertu finałowego Festiwalu Kultury Żydowskiej – Szalom na Szerokiej odbywającego się na tarasie synagogi.

Mapa